Begrippenlijst

Een alfabetische lijst van afkortingen en termen die elders op de site worden gebruikt, met een korte uitleg en/of verwijzing.

AC Alternating Current

Wisselstroom: spanning en stroom wisselen continu van richting, in Europa 50 keer per seconde (50 Hz). Het lichtnet, de meeste apparaten en omvormers werken hiermee.

AC laat zich makkelijk via transformatoren omhoog- of omlaag-transformeren, wat het geschikt maakt voor transport over langere afstanden door het elektriciteitsnet.

API Application Programming Interface

Software-koppeling waarmee een extern systeem (bijvoorbeeld een energieleverancier of een HEMS) de batterij kan aansturen of uitlezen.

Loopt vaak via internet (de cloud-API van de fabrikant), maar soms ook lokaal via Modbus TCP, REST of MQTT — dat laatste vergroot de fabrikant-onafhankelijkheid.

BMS Battery Management System

Elektronica die elke cel in de batterij bewaakt op spanning, stroom en temperatuur en de stroom afkapt zodra een grens dreigt te worden overschreden.

Het BMS zorgt ook voor cell-balancing — zonder die actieve egalisatie zou de zwakste cel het gebruik van de hele batterij beperken en versneld verouderen.

Hoe het BMS in het systeem past en welke metingen het uitwisselt met de omvormer: Onderdelen — BMS.

CAN Controller Area Network

Robuust bus-protocol uit de auto-industrie, ongevoelig voor stoorpulsen in een meterkast of bedrijfsruimte.

Veelgebruikt voor de communicatie tussen BMS en omvormer. Fabrikanten hanteren vaak een eigen CAN-dialect, waardoor losse componenten van verschillende merken niet zomaar samenwerken — een vorm van fabrikant-binding.

CC/CV Constant Current / Constant Voltage

Tweetraps laadprofiel voor lithium-batterijen: eerst constante stroom (de "bulk"-fase, snel tot ~80%), daarna constante spanning terwijl de stroom afneemt tot vol (de "absorption"-fase, langzaam). Moderne systemen stoppen vaak net onder 100% om veroudering af te remmen.

Waar CC/CV in de lader zit en hoe het BMS de overgang stuurt: Onderdelen — Omvormer.

CT-clamp Current Transformer-clamp

Meetklem die om een fasedraad in de meterkast wordt geklemd, zonder die draad te onderbreken. De klem werkt als een kleine transformator en levert de omvormer een signaal evenredig met de stroom.

Daarmee ziet een batterij-omvormer hoeveel stroom er door de hoofdaansluiting loopt en kan zo sturen op nul-op-de-meter of de aansluiting tegen overbelasting beschermen — een alternatief voor uitlezing via de P1-poort.

C-waarde (C-rate)

De verhouding tussen het continue laad- of ontlaadvermogen en de capaciteit, uitgedrukt als veelvoud van de capaciteit per uur. Een 10 kWh-batterij die continu 5 kW kan leveren werkt op 0,5C en is in twee uur leeg; bij 1C (10 kW) duurt dat een uur en bij 2C (20 kW) een half uur.

Fabrikanten van DIY-cellen specificeren meestal twee waarden: een continue C-waarde (voor LFP-prismatisch typisch 0,5–1C) en een hogere piek-C-waarde voor korte stroompulsen. Bij hogere C-waarde produceert de cel meer warmte en veroudert sneller, dus voor thuisgebruik wordt meestal ruim onder het maximum gewerkt.

De C-waarde is daarmee het scharnierpunt tussen capaciteit en vermogen: een omvormer die meer kan leveren dan de toelaatbare C-waarde van de cellen wordt nooit volledig benut zonder de batterij te overbelasten. Zie ook Batterij-eigenschappen — Capaciteit en vermogen en Zelfbouw.

DC Direct Current

Gelijkstroom: spanning en stroom blijven dezelfde kant op staan. Batterijcellen, zonnepanelen en de tussenkring van omvormers werken op DC.

Binnenin vrijwel ieder elektronisch apparaat (laptop-voeding, LED-driver, EV-lader) wordt AC eerst naar DC omgezet — een batterij heeft die stap dus al gedaan voordat de omvormer er weer AC van maakt.

DoD Depth of Discharge

Hoeveel procent van de batterij per cyclus wordt ontladen. Een batterij die van 100% naar 20% gaat heeft een DoD van 80%.

Ondiepe cycli (lage DoD) belasten de cellen minder dan diepe cycli. Bij LFP is dat effect bescheiden; bij NMC heeft dieper ontladen een duidelijker negatief effect op de levensduur.

Hoe DoD doorwerkt in cycli en garantie: Batterij-eigenschappen — Levensduur en garantie.

DSMR Dutch Smart Meter Requirements

Nederlandse standaard voor slimme meters die onder andere het formaat van het P1-bericht beschrijft, waarmee een batterij of HEMS de live meterstanden kan uitlezen.

DSMR 5 (vanaf ~2017) stuurt elke seconde een bericht en is nodig voor reactief sturen op import/export; DSMR 4 stuurt slechts elke 10 seconden en is daardoor te traag voor nul-op-de-meter.

Waarom DSMR-versie en P1-uitlezing relevant zijn voor energiedelen: Energiegemeenschap.

EMS Energy Management System

Software (lokaal kastje of in de cloud) die op systeemniveau bepaalt wanneer een batterij laadt of ontlaadt — op basis van prijsdata, PV-productie, huishoudverbruik en gebruikersvoorkeur.

Verschilt van het BMS dat alleen de cellen binnenin de batterij bewaakt; een EMS dat ook andere flexibele lasten in huis aanstuurt heet HEMS.

Waar het EMS technisch zit en wat het concreet doet: Onderdelen — EMS. Welke gebruiksstrategieën een EMS kan volgen: Aansturing.

EPS Emergency Power Supply

Eilandbedrijf-functie van een omvormer: bij netuitval wordt op een aparte EPS-groep zelf een 230 V / 50 Hz spanning opgebouwd, zodat (een deel van) het huis blijft draaien.

Tussen netuitval en het oppakken van het eilandnet zit meestal een korte onderbreking (honderden milliseconden); apparaten met een actieve voeding (computer, router) merken dat niet, een wekkerradio bijvoorbeeld wel.

Hoe eilandbedrijf in het systeem past, en de strategie-keuze rond noodstroom-reserve: Systeemontwerp · Aansturing — Noodstroom-reserve.

EV Electric Vehicle

Elektrische auto; in feite de grootste mobiele "thuisbatterij" in huis (typisch 40–100 kWh, ruim het tienvoudige van een vaste thuisbatterij).

Sommige modellen ondersteunen V2H (vehicle-to-home) of V2G (vehicle-to-grid) en kunnen tijdelijk de rol van thuisbatterij overnemen — mits ook de laadpaal en de auto-fabrikant dat toestaan.

HEMS Home Energy Management System

Energiemanagementsysteem dat naast de batterij ook andere flexibele apparaten in huis aanstuurt: warmtepomp, EV-lader, vaatwasser, droger.

Het verschil met een EMS dat alleen de batterij regelt is dat een HEMS de hele woning als één geheel kan optimaliseren — handig bij dynamische tarieven en bij beperkte netcapaciteit.

Zie ook: Onderdelen — EMS · Aansturing voor gangbare strategieën.

IEC International Electrotechnical Commission

Internationale normen-organisatie voor elektrotechniek; basis voor veel CE-eisen.

Voor thuisbatterijen het meest relevant: IEC 62619 (veiligheid van industriële Li-ion accu's), IEC 62133-2 (kleinere batterijen) en IEC 61000 (elektromagnetische compatibiliteit). Fabrikanten verwijzen vrijwel altijd naar deze nummers op het typeplaatje.

IP Ingress Protection

Internationale code voor stof- en water-bescherming van een omhulsel. Twee cijfers: het eerste duidt stof aan (0–6), het tweede water (0–9).

Voor een thuisbatterij in een berging volstaat IP54 (stofdicht voor normaal gebruik, spatwaterdicht); een batterij die buiten hangt heeft minstens IP65 nodig (volledig stofdicht en regendicht).

kVA kilovolt-ampère

Eenheid voor schijnbaar vermogen: spanning × stroom, ongeacht of de stroom in fase loopt met de spanning. Voor zuiver resistief vermogen (zoals een elektrische kachel) geldt kVA = kW; bij blindvermogen valt het schijnbaar vermogen hoger uit dan kW, zoals bij een elektromotor.

Netbeheerders specificeren aansluitingen daarom in kVA (of in ampère per fase): die bepalen hoe dik kabels en zekeringen moeten zijn. Een 1-fase aansluiting in Nederland loopt tot 1×35 A nominaal (~8 kVA, met een 40 A hoofdzekering ervoor); daarboven is 3-fase nodig. Voor opwek/teruglevering geldt een aparte grens — zie Terugleveren.

LC-filter spoel-condensator-filter

Combinatie van een spoel (L) en een condensator (C) achter de schakelende eindtrap van een omvormer. De spoel sperrt de hoogfrequente schakelpulsen, de condensator slikt wat erdoor lekt.

Resultaat: het PWM-blokpatroon (vaak 10–20 kHz) wordt uitgesmeerd tot een nette 50 Hz sinus. Hoe beter het filter, hoe stiller de omvormer en hoe minder netvervorming.

Waar het LC-filter in een omvormer zit: Onderdelen — Omvormer.

LFP Lithium IJzerfosfaat (LiFePO₄)

Celchemie die inmiddels standaard is in thuisbatterijen: relatief veilig (hogere drempel voor thermische ontsporing dan NMC), 6.000–10.000 cycli tot 70–80% restcapaciteit, ongevoelig voor diepe ontlading. Lagere energiedichtheid per kg dan NMC, maar voor een statische thuisbatterij speelt gewicht nauwelijks een rol.

Directe vergelijking met NMC: Batterij-eigenschappen — Celchemie.

Modbus

Industrieel protocol (uit 1979) waarmee toestellen elkaars parameters uitlezen en setpoints sturen. Veel omvormers, batterij-systemen en HEMS-en spreken Modbus, wat fabrikant-onafhankelijke koppelingen mogelijk maakt.

Twee gangbare varianten: Modbus TCP over een gewoon IP-netwerk (Ethernet/Wi-Fi), en Modbus-RTU over een seriële RS-485-bus.

MPPT Maximum Power Point Tracker

Elektronica in een PV-omvormer die continu het optimale werkpunt van een PV-string opzoekt: het spanning-stroom-punt waarop het paneel het maximale vermogen levert. Dat punt schuift met instraling en temperatuur, dus de MPPT regelt non-stop bij.

Hoeveel onafhankelijke MPPT-ingangen je nodig hebt hangt af van het PV-systeemontwerp; zie Zonnepanelen.

MQTT Message Queuing Telemetry Transport

Lichtgewicht publish/subscribe-berichtenprotocol, oorspronkelijk ontworpen voor IoT-apparaten met beperkte bandbreedte.

In thuisenergie veel gebruikt voor lokale sturing: een P1-leesmodule publiceert meterstanden, Home Assistant of een open EMS leest mee en stuurt de omvormer aan. Daarmee blijft alles binnen het lokale netwerk en is er geen cloud nodig.

Netbeheerder (formeel: systeembeheerder)

De partij die het elektriciteitsnet beheert waarop een woning is aangesloten. In Nederland regionaal: Liander, Enexis en Stedin voor de meeste huishoudens; TenneT voor het hoogspanningsnet.

Sinds de invoering van de Energiewet 2026 en de bijbehorende Systeemcode elektriciteit 2026 heet een netbeheerder in de officiële codeteksten een systeembeheerder — specifiek distributiesysteembeheerder voor de regionale partijen en transmissiesysteembeheerder voor TenneT. In het publieke spraakgebruik en in de marketing van de partijen zelf blijft "netbeheerder" gangbaar; deze site volgt dat gebruik.

NEN Nederlandse Norm

Uitgegeven door het Nederlands Normalisatie-instituut, dat ook de Nederlandse stem in IEC-overleg vertegenwoordigt.

Voor thuisbatterijen relevant: NEN 1010 (laagspannings­installaties — de basis voor de meterkast en huisinstallatie) en NPR 9090 (richtlijn voor montage van opslagsystemen in woningen).

NMC Lithium-Nikkel-Mangaan-Kobalt

Celchemie met hogere energiedichtheid per kg dan LFP — voordelig in EV's waar gewicht telt. Nadelen voor thuisgebruik: minder cycli, gevoeliger voor diepe ontlading en hoge temperatuur, en een lagere drempel voor thermische ontsporing.

Komt nog voor in oudere of compacte thuisbatterijen; nieuwe modellen kiezen vrijwel altijd voor LFP. Vergelijking: Batterij-eigenschappen — Celchemie.

P1

Buitenpoort op de Nederlandse slimme meter waarlangs actuele meterstanden naar buiten worden gestuurd (import, export, gas — afhankelijk van de meter ook per fase). Een leesmodule, HEMS of batterij kan deze data live uitlezen zonder ingreep in de meter zelf.

Update-snelheid en detailgraad hangen af van de DSMR-versie.

Waarom P1-uitlezing cruciaal is voor energiedelen en EMS-aansturing: Energiegemeenschap.

PGS Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen

Nederlandse veiligheidsrichtlijnen-reeks voor opslag van gevaarlijke stoffen, opgesteld door overheid, brandweer en bedrijfsleven samen.

PGS 37-1 gaat over elektrochemische energieopslagsystemen boven 20 kWh. Een gemiddelde huishouden-batterij blijft daaronder, maar voor grotere installaties of plaatsing in een bedrijfsruimte kunnen vergunningverleners er wél op terugvallen.

PV Photovoltaic

Letterlijk "licht-elektrisch": verzamelnaam voor zonnepanelen die zonlicht direct in elektriciteit (DC) omzetten, zonder bewegende delen.

Op de site soms gebruikt in samenstellingen: een "PV-string" is een rij in serie geschakelde panelen, een "PV-omvormer" is een omvormer specifiek voor zonnepanelen (zonder batterij-ingang).

Alles over PV-omvormertypen en koppeling met een batterij: Zonnepanelen.

PWM Pulse Width Modulation

Schakeltechniek waarmee een omvormer een wisselspanning opbouwt door snel tussen +Vdc en −Vdc te schakelen. De pulsbreedte volgt de afgeleide van de gewenste sinus (cos ωt), wat neerkomt op een fase-voorsprong van 90°: brede pulsen bij de sinus-nuldoorgangen, smalle bij de toppen. Het LC-filter integreert deze pulsen tot een gladde sinus.

Echte pure-sinus omvormers schakelen op een veel hogere frequentie dan de uitgang (10–20 kHz, soms hoorbaar als zacht gepiep). Meer en smallere pulsen per cyclus laten de integraal nauwkeuriger op een echte sinus uitkomen.

Waar PWM in een omvormer wordt toegepast: Onderdelen — Omvormer.

REST Representational State Transfer

API-stijl bovenop HTTP: simpele GET/POST-aanroepen met JSON als formaat. De industrie-standaard voor open koppelingen tussen cloud-services.

Naast Modbus en MQTT een gangbaar protocol om een batterij op afstand uit te lezen of aan te sturen — bijvoorbeeld door een energieleverancier die op spotprijzen handelt.

SoC State of Charge

Actuele laadstand van de batterij in procenten van de bruikbare capaciteit.

Het BMS schat de SoC voortdurend uit celspanningen en stroomintegratie; bij elke volledige laad- of ontlaadbeurt wordt die schatting weer geijkt. Een ruim SoC-venster (bijvoorbeeld 10–90% in plaats van 0–100%) verlengt de levensduur duidelijk.

Hoe het BMS de SoC bepaalt: Onderdelen — BMS.

SoH State of Health

Restcapaciteit van de batterij ten opzichte van nieuw, in procenten. Bijvoorbeeld 90% SoH = nog 90% van de oorspronkelijke kWh beschikbaar.

Maat voor veroudering. Veel garanties beloven een minimum SoH (bijvoorbeeld ≥70%) na een vast aantal jaren of cycli; het BMS rapporteert SoH meestal aan het management-systeem zodat je het kunt volgen.

Hoe het BMS SoH rapporteert en hoe garanties dit gebruiken: Onderdelen — BMS · Batterij-eigenschappen — Levensduur en garantie.

TCP Transmission Control Protocol

Basis-protocol voor betrouwbaar datatransport over IP-netwerken (Ethernet, Wi-Fi). Garandeert dat verstuurde pakketten in de juiste volgorde aankomen.

Modbus TCP draait erbovenop en is in de praktijk een veelgebruikte open koppeling tussen omvormers en een HEMS — eenvoudiger te integreren dan de seriële Modbus-RTU-variant.

Terugleveren

Elektriciteit die je opwekt (PV) of opgeslagen had (batterij) en niet zelf gebruikt, naar het lichtnet sturen. De netbeheerder stelt grenzen aan hoeveel je per fase mag terugleveren om het net in balans te houden.

Voor 1-fase opwek-installaties geldt een onbalans-grens van ~5 kW per fase; daarboven is een 3-fase aansluiting met symmetrische verdeling verplicht (anders trek je L1, L2, L3 uit balans). Op een 3-fase 25 A aansluiting kan symmetrisch tot ~5,75 kW per fase terug (samen ~17 kW) — procentueel meer van de aansluiting dan op 1-fase 35 A, omdat daar de onbalans-grens al knelt voordat de aansluitings-capaciteit (~8 kVA) bereikt wordt.

Beleidscontext rond saldering, terugleverkosten en terugleververgoeding: Markt — Nederlandse context.